بیماری کرم قلب، به و سیله دیروفیلاریا ایمیتیس در سگ ها و گربه ها ایجاد می گردد. دیروفیلاریوز از نظر بالینی در گربه ها بسیار مهم است چرا که عفونت خفیف هم قادر به ایجاد بیماری شدید بوده و می تواند حیات حیوان را به خطر اندازد. گربه ها کمتر به بیماری آلوده می شوند، حتی در مناطقی که آلودگی شدید سگ ها وجود دارد. در بررسی حاضر پس از معاینه بالینی، از تعداد 120 گربه بالغ خانگی و ولگرد در شهرستان اهواز، خون گیری به عمل آمد و از نظر حضور میکروفیلر دیروفیلاریا با روش نات تغییر یافته و نیز از نظر حضور آنتی ژن انگل در خون با استفاده از کیت تشخیصی ایمونوکروماتوگرافی مورد بررسی قرار گرفت. در مجموع تنها 1 مورد (0.83 درصد) از گربه های مورد مطالعه، آلوده به دیروفیلاریا ایمیتیس بود. گربه مبتلا نر، خانگی و از نژاد مو کوتاه اهلی بود و 2.5 سال سن داشت. این تحقیق که اولین گزارش جداسازی دیروفیلاریازیس در گربه های شهرستان اهواز است نشان می دهد که پشه های حامل و مخازن آنها در این منطقه موجود است و لازم است که برخورد مستمر و مداومی در ریشه کنی گربه ها و سگ های ولگرد منطقه، درمان پروفیلاکتیک و آموزش دقیق به مردم صورت گیرد.

در بررسی بالینی 234 قلاده گربه خانگی که از مهر 1375 تا آبان 1378 به یکی از کلینیکهای حیوانات کوچک شهرستان تبریز ارجاع داده شده بودند، گسترش خون به منظور مشاهده انگلهای خونی و شمارش تفریقی گلبولهای سفید تهیه شد. در 25 قلاده در اخذ سابقه و معاینه بالینی علایمی از قبیل بیحالی، بی اشتهایی، لاغری، سرفه های مزمن، تنگی نفس و استفراغ مشاهده گردید که می توانست دلیل آلودگی آنها به کرم قلب باشد. ضمن تهیه گسترش خون، از ورید سفالیک این تعداد 1 میلی لیتر خون اخذ شد که پس از مخلوط کردن با 9 میلی لیتر فرمالین  2درصد به روش تکمیل شده نات آزمایش گردید و در دو قلاده از آنها میکروفیلر دیروفیلاریا ایمی تیس مشاهده شد. یکی از این دو قلاده با ملارسومین (ایمی تیساید) به عنوان بالغ کش 2.5mg/kg.b.w) از راه تزریق در عضلات کمری مابین مهره سوم تا پنجم با دو تزریق به فاصله 24 ساعت( و آیورمکتین به عنوان میکروفیلرکش 0.05mg/kg.b.w) از راه تزریق زیر جلدی با دو تزریق به فاصله یکماه و دو ماه بعد از درمان با ایمی تیساید( با موفقیت درمان شد. همچنین از داروی پردنیزولون خوراکی (1mg/kg.b.w) یک هفته قبل از اولین تزریق ایمی تیساید و از آسپیرین خوراکی (5mg/kg.b.w) به مدت دو هفته (یک هفته قبل و یک هفته بعد از اولین تزریق ایمی تیساید) استفاده گردید. در آزمایشهای خون که به ترتیب یکماه و دو ماه پس از درمان صورت گرفت میکروفیلری مشاهده نشد و علایم درمانگاهی قبلی نیز از بین رفته بود. در این بررسی برای اولین بار در ایران آلودگی گربه به دیروفیلاریا ایمی تیس و درمان آن شرح داده شده است.

هدف از این تحقیق شرح الگوی الکتروفورز ادراری سگ های مبتلا به کرم قلب می باشد. نمونه های ادراری 15 سگ مبتلا به کرم قلب و 15 سگ سالم اخذ گردید. وزن مخصوص ادرار، غلظت پروتئین و نسبت پروتئین به کراتینین ادرار مشخص گردید. در بررسی پروتئین های ادراری از SDS-PAGE استفاده شد. نتایج به دست آمده تفاوت معنی داری را در نسبت پروتئین به کراتینین ادرار نشان دادند اما وزن مخصوص و غلظت پروتئین های ادرار تفاوت معنی داری را مشخص نکردند. بررسی SDS-PAGE پروتئین ادرار، هشت باند مجزا را در مبتلایان به کرم قلب نشان داد. حضور پروتئین های خاص در ادرار مبتلایان حتی در پروتئین اوری خفیف می تواند مشخص کننده آسیب کلیه باشد. بنابراین SDS-PAGE روشی حساس در تعیین و دسته بندی پروتئین اوری در سگ های مبتلا به کرم قلب می باشد.

از ابتدای پاییز 1377 تا پاییز 1378 با کسب مجوزهای لازم از سازمان حفاظت محیط زیست، تعداد 27 قلاده از گوشتخواران وحشی شامل 5 قلاده گرگ، 7 قلاده شغال و 15 قلاده روباه از مناطق مختلف استان آذربایجان شرقی با هماهنگی ادارات حفاظت محیط زیست و نیروی انتظامی به صورت شبانه و با استفاد ه از نورافکن و تفنگ شکاری شکار شدند و بلافاصله با استفاده از سرنگ، مقدار 5 میلی لیتر خون از حیوانات شکار شده اخذ گردید و به لوله های شیشه ای درپوش دار حاوی EDTA اضافه شد و مشخصات گوشتخوار وحشی شامل گونه، جنس، تاریخ شکار و محل شکار روی برچسب شیشه ثبت گردید. سپس لاشه های آنها جهت کالبدگشایی و بررسی حضور کرم قلب (D. immitis) به آزمایشگاه انتقال داده شد. تعدادی از گوشخواران توسط شکارچی های محلی شکار شدند و 5 قلاده گرگ و 8 قلاده روباه در اثر برخورد با خودروهای در حال حرکت در مدت یکسال انجام این پژوهش کشته شده بودند در صورتی که لاشه آنها تازه و قابل بررسی بود به بخش انگل شناسی موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی شعبه شمال غرب کشور انتقال داده می شدند. تعدادی زیادی کرم بالغ و میکروفیلر در قلب و خون حیوانات آلوده مشاهده گردید که تمامی کرم های بالغ هر حیوان بعد از شمارش و شفاف سازی و تعیین جنسیت شدن به یک ظرف سربسته حاوی فرمالین 10 درصد انتقال داده شد و مشخصات شامل نوع حیوان، تعداد انگل جداشده، جنس انگل ها، تاریخ و محل شکار روی برچسب ظروف ثبت گردید. بررسی وجود میکروفیلر در خون تمام مواردی که در قلبشان کرم یافت شده بود با استفاد ه از روش اصلاح شده نات (1) انجام گرفت نتایج حاصله از این بررسی، در قلب یک گرگ تعداد 21 کرم بالغ و تعداد بسیاری میکروفیلر در خون را نشان داد که از این تعداد 15 کرم ماده و 6 کرم نر شناسایی شدند. از تعداد 7 قلاده شغال مورد مطالعه، 4 قلاده، هم واجد کرم قلب و هم حضور میکروفیلر در خونشان بودند و از تعداد 15 قلاده روباه 2 قلاده واجد کرم بالغ بوده ولی هیچ میکروفیلری در خونشان یافت نشد. در گرگ های آلوده، اکثر کرم ها در د اخل سرخ رگ های ششی قرار داشتند در حالیکه در شغال ها و روباه های آلوده، تقریبا همه کرمها در دهلیز راست بودند.

انگل دیروفیلاریا ایمیتیس معمولا در بطن راست و شریان های ریوی سگ زندگی می کند و انسان یک میزبان تصادفی برای این انگل محسوب می شود. سگهای آلوده ممکن است هیچ گونه علامت بالینی نشان ندهند و بنابراین تعداد زیادی از سگها با آلودگی مخفی و با علایم درمانگاهی غیرآشکار، می توانند تهدیدی برای سلامتی انسان باشند. در تحقیق حاضر، سگ های پناهگاهی شهر بوشهر از نظر ابتلاء به بیماری دیروفیلاریازیس مورد ارزیابی واقع شدند. از 112 نمونه جمع آوری شده، تنها 9/0 درصد دارای آلودگی به انگل مذکور بود و 9/25 درصد موارد واجد علایم درگیری تنفسی یا نارسایی احتقانی قلب بودند. مورد مثبت یافت شده نیز از نظر آلودگی به انگل دیروفیلاریا دارای علایم درگیری تنفسی و قلبی بود. علی رغم شیوع پایین بدست آمده، نظر به ماهیت زئونوتیک بیماری و اینکه همواره تهدیدی بر سلامت انسان ها می باشد، حائز اهمیت بوده و می تواند در اتخاذ استراتژی های سیستم های بهداشتی ملاک استفاده قرار گیرد.

علایم بالینی بیماری کرم قلب در سگ‌ها بسیار متغیر بوده و از مرحله بدون علامت تا علایم خفیف مانند لاغری تدریجی، کم­تحرکی و خستگی زودرس، سرفه، دیسپنه، افزایش دمای بدن، سیانوز، کم­خونی، عوارض قلبی و مرگ ختم می­شود. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی سطح خونی برخی آنتی‌اکسیدان‌ها در سگ‌های مبتلا به دیروفیلاریوز بالینی بود. بدین منظور  از تعداد 100 قلاده سگ خانگی و گله ارجاعی به کلینیک دام کوچک دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز در طی سال 1401 تا 1402 شامل 50 قلاده سگ که از لحاظ بالینی به ظاهر سالم و 50 قلاده سگ که علایم بی­حالی و تنگی نفس از خود نشان دادند، نمونه خون از ورید سفالیک اخذ شد. ابتدا نمونه­های خون در زیر میکروسکوپ از لحاظ وجود میکروفیلر انگل دیروفیلا بررسی شد و بر این اساس، خون 16 قلاده از سگ‌ها، به عنوان نمونه مثبت درنظر گرفته شد. سپس مقادیر خونی آنتی‌اکسیدان‌های کاتالاز، سوپراکسید دسموتاز و گلوتاتیون پراکسیداز به وسیله‌ء کیت‌های تشخیصی اختصاصی اندازه‌گیری شد. نتایج بدست‌آمده نشان داد که میزان فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، سوپراکسید دسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و ظرفیت کل آنتی‌اکسیدانی در سگ­های گروه بیمار در مقایسه با  گروه شاهد، کاهش آماری معنی‌داری دارد (05/0>p)، ولی میزان مالون دی‌آلدئید در سگ‌های بیمار در مقایسه با سگ‌های شاهد افزایش آماری معنی‌داری نشان می‌دهد(05/0>p). نتیجه این­که چون تکثیر انگل دیروفیلاریا ایمیتیس به شکل فیلر بوده و می‌تواند بر قلب، کبد، کلیه و سایر ارگان‌ها اثر کرده و سبب آسیب غشای سلولی در اکثر ارگان‌ها شود و در نتیجه این آسیب­ها، اکسیدان­ها، غشاء سلول‌ها را تحت تاثیر قرار داده و آنزیم‌های سیستم آنتی‌اکسیدانی مصرف و میزان آ­ن­ها کاهش می‌یابد، بنابراین بهتر است در درمان بیماری کرم قلب سگ­ها، از آنتی­اکسیدان­های طبیعی استفاده شود.